Extreem Natuurlijk vs. Extreem Maakbaar:

De Evolutie van Schoonheid in een Maakbare Wereld

We leven in een tijd van nepnieuws, desinformatie en AI die de werkelijkheid zo perfect kan nabootsen dat we nauwelijks nog kunnen onderscheiden wat echt is. Lange tijd konden we instinctief vertrouwen op één constante: het natuurlijke, fysieke uiterlijk van de mens. Maar dat vertrouwen is aan het wankelen gebracht. Zowel in Hollywood als bij de ‘gewone’ mens wordt het lichaam volop verbouwd. Iemands natuurlijke uiterlijk is niet langer iets waarop ons instinct kan bouwen. Het gevoel ontstaat dat er een collectieve aanval plaatsvindt op de ‘echte’ menselijkheid. Het gat wordt steeds groter tussen degenen die hun uiterlijk willen en kunnen aanpassen, en degenen die geloven dat de natuur zoals die je gegeven is, moet worden omarmd.

Stap voor stap breidt de maakbare samenleving zich uit. Ozempic is sinds 2021 een van de populairste medicijnen voor snel gewichtsverlies. Jonge mannen spuiten dagelijks testosteron om een mannelijker uiterlijk te krijgen, en plastische chirurgie is hét middel om je uiterlijk aan te passen aan het schoonheidsideaal dat je nastreeft.

Er wordt kritiek geuit op Hollywood over het representeren van vrouwen die te dun, te verbouwd, te onecht en te veel op elkaar lijkend zijn. Hoe minder de acteurs een puur uiterlijk vertegenwoordigen, hoe moeilijker het voor het algemene publiek wordt om zich te identificeren. Althans, dat vindt een deel van de kijkers. Hoe meer ‘perfecte’ gezichten zichtbaar zijn in Hollywoodfilms en op social media, hoe meer deze door andere kijkers worden genormaliseerd en nagestreefd als schoonheidsideaal. Het is niet gek dat wanneer je een bepaald uiterlijk keer op keer te zien krijgt, je vanzelf gaat geloven dat dit is hoe het zou moeten zijn. Het gaat zelfs zo ver dat sommigen denken dat ze er alleen toe doen als ze voldoen aan dit schoonheidsideaal.

Dr. Zelken:
Het is bijna alsof je een filter voor sociale media in het echte leven gebruikt door deze ingrepen uit te voeren.

Waar het voor vrouwen al jarenlang de norm is om het uiterlijk te optimaliseren, blijven mannen al een tijd niet achter. Het perfecte gezicht en lichaam zijn niet langer een utopie. Maar als nu alles mogelijk lijkt en het hele leven maakbaar is, waar gaat dit uiteindelijk naartoe?

DE DEEP FACE LIFT

“Het is bijna alsof je een filter voor sociale media in het echte leven gebruikt door deze ingrepen uit te voeren.” Dit is een uitspraak van Dr. Zelken, een gecertificeerd plastisch chirurg. Hoewel plastische chirurgie niet nieuw is, zijn er langzaam maar zeker zichtbare veranderingen in het doel van de operatie. Bovendien stapt sinds kort ook een andere doelgroep naar binnen. Waar de ‘deep plane facelift’ voorheen vooral populair was om rimpels te verwijderen, is dat nu niet meer het enige doel. Jongeren vanaf 20 jaar reizen duizenden kilometers om aan te komen op de plek waar ze niet een jongere versie van zichzelf willen creëren, maar een meer verfraaide en aantrekkelijkere versie.

DE EERSTE FACELIFT

Meer dan 120 jaar geleden, in 1901, werd de allereerste deep facelift uitgevoerd in het Charité-ziekenhuis in Berlijn. De Duitse arts Eugene von Holländer werd benaderd door een Poolse aristocrate die een gladdere huid wenste. Volgens medische historische literatuur stoorde ze zich aan de tekenen van veroudering in haar gezicht. Ze liet de arts zien wat ze bedoelde door haar wangen en mondhoeken omhoog te brengen. Hoewel zo’n ingreep nog nooit eerder was uitgevoerd en het voor von Holländer volledig nieuw was, ging hij overstag en voerde de operatie uit. Een aantal jaren later, in 1912, vertelde hij in medische publicaties over deze ingreep.

Toch duurde het niet lang na de eerste operatie voordat ook andere chirurgen ermee aan de slag gingen. Erich Lexer ontwikkelde in 1906 een geavanceerdere facelift, waarbij de huid meer werd losgemaakt voordat hij deze strakker maakte. Amerikaanse artsen zoals Charles C. Miller publiceerden rond 1907 ook technieken voor het verjongen van het gezicht. Zo zou je kunnen zeggen dat de jaren 1900-1910 de grondleggers waren van de plastische chirurgie zoals we die vandaag de dag kennen.

Dr. Zelken:
De jongere doelgroep wil een scherpere kaaklijn, scherpere wangen en scherpere wenkbrauwen.

ZELF-OPTIMALISATIE IS DE NIEUWE STANDAARD

Dr. Jonathan Zelken is gecertificeerd plastisch chirurg uit Newport Beach, Californië, en merkt dat jonge mensen in de 20- en 30-jarige leeftijd langskomen met een totaal ander doel dan 50- en 60-plussers. De jongere doelgroep wil een scherpere kaaklijn, scherpere wangen en scherpere wenkbrauwen. Volgens de American Society of Plastic Surgeons (ASPS) steeg het aantal faceliftpatiënten in 2023 in de leeftijdsgroepen 20-29 en 30-39 jaar met 7% ten opzichte van het voorgaande jaar, terwijl het aantal in de leeftijdsgroep 40-54 jaar slechts met 3% toenam.

Interessant genoeg is 2023 ook het jaar waarin de World Health Organization de internationale noodsituatie voor COVID-19 beëindigde. Dat was drie jaar nadat wereldwijd lockdowns werden ingesteld en er voornamelijk vanuit huis werd gewerkt. Het videobelbedrijf Zoom zag in deze jaren een enorme groei, en kort na de pandemie ontstond het fenomeen van de ‘zoom-face’. Mensen keken veel vaker en langer naar hun eigen gezicht via platforms als Zoom en ontdekten kritisch lijntjes, wallen, hangende wangen of asymmetrie. Dit leidde tot een sterke stijging van de interesse in plastische behandelingen, zoals botox, fillers en facelifts.

Het was natuurlijk niet alleen de sterke stijging in videobellen die deze trend veroorzaakte. Jarenlang gebruik van social media zoals Snapchat, Instagram en TikTok had al een sterker bewustzijn van het eigen uiterlijk gecreëerd. Het videobellen tijdens COVID kwam plots in enorme getalen op, waardoor het fungeerde als een accelerator van een trend die hoe dan ook tot uiting zou zijn gekomen.

Ook het bijspuiten van testosteron om spieropbouw te stimuleren is trending onder jonge mannen.

LOOKSMAXXING

Je zit niet vast aan het gezicht waarmee je geboren bent. Dat is de kern van Looksmaxxing. Het is een systematische, meestal obsessieve en soms wetenschappelijk onderbouwde zoektocht naar de mooiste versie van jezelf. Het is een trend waarbij steeds meer jonge mannen tot het uiterste gaan om het perfecte gezicht en lichaam te bereiken. Het doel: het nastreven van het perfecte leven. Beautytrends zijn voor mannen niet nieuw. Het is al lange tijd gebruikelijk dat mannen huidverzorgingsproducten gebruiken en regelmatig in de sportschool te vinden zijn. Dit staat ook wel bekend als Softmaxxing.

Aan de andere kant van het spectrum staat ‘hardmaxxing’. Dit komt neer op het verbrijzelen van botten of het ondergaan van kaakoperaties om een uiterlijk te bereiken dat volgens hen mannelijker is. Ook het bijspuiten van testosteron om spieropbouw te stimuleren is trending onder jonge mannen. Er zijn diverse apps die helpen analyseren wat er nog beter kan aan je uiterlijk en welke gebieden van het gezicht bijvoorbeeld kunnen worden aangepast om een nog aantrekkelijker uiterlijk te krijgen.

De bekendste looksmaxxing-influencer van dit moment is Braden Peters, ook wel bekend als Clavicular. Hij schrijft zijn succes toe aan het vroeg beginnen met bijspuiten van testosteron (namelijk al sinds zijn 14e) en zegt zijn kaakbeen te hebben verbrijzeld met een hamer om zijn ondergezicht te hervormen. Clavicular telt bijna een half miljoen volgers op Instagram en 800K op TikTok.

📌 Wil je meer lezen over huidverzorging, behandelstrategieën en praktijkkennis? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief of neem een abonnement.

DE OPKOMST VAN DE MANOSPHERE

De vraag is: waar gaat het optimaliseren van het mannelijke uiterlijk heen? Onlangs verscheen de nieuwste documentaire Inside the Manosphere van Louis Theroux op Netflix. In deze documentaire volgt hij diverse jonge mannelijke influencers die content maken over onderwerpen als fitness, ondernemerschap en datingadvies. In eerste instantie lijken deze onderwerpen onschuldig en enkel gericht op persoonlijke ontwikkeling en goed voor je lijf zorgen, maar de leiders van de manosphere-community hebben daarnaast een radicaler wereldbeeld. Er wordt gesproken over Jodenhaat, homohaat, er wordt geweld gebruikt op camera voor clicks en likes, en mannen zeggen vrouwen beter begrijpen dan vrouwen zichzelf.

Theroux gaat in gesprek met onder andere Harrison Sullivan, bekend als HSTikkyTokky, de Amerikaanse podcaster Myron Gaines, zakenman Justin Waller en influencer Sneako. Deze mannen zijn niet alleen gefocust op het optimaliseren van hun uiterlijk, maar zien rijkdom en seksuele status als net zo belangrijk. Vrouwen worden door hen teruggezet in een traditionele rol: ze zorgen voor het huishouden en luisteren naar wat de man hen vertelt. Daarnaast omschrijven de mannen hun relaties als ‘eenzijdige monogamie’, waarbij de man zoveel vrouwen mag hebben als hij wil, en de vrouw geen behoefte heeft (of mag hebben) aan een andere man.

Het haantjesgedrag is hoog onder de mannen in de documentaire. Hoewel niet alle groepen in de manosphere zo radicaal zijn als deze mannen, is het wel degelijk een zorgwekkende ontwikkeling die online razendsnel groeit.

Jamie Lee Curtis:
Ik heb me zeer uitgesproken over de genocide van een generatie vrouwen door de cosmetische industrie…

EXTREEM NATUURLIJK VS. EXTREEM MAAKBAAR

Het zijn de extremen die nu tegenover elkaar staan. Aan de ene kant heb je het uiterlijk waar voor duizenden euro’s aan is gesleuteld, en groeit het gevoel van ‘alleenheerschappij’, waarbij de persoon zichzelf boven de ander plaatst. Aan de andere kant staan degenen die niets hebben laten doen en de ‘gemaakte’ groep verafschuwen. Jamie Lee Curtis is bijvoorbeeld een actrice die op natuurlijke wijze veroudert en zegt: “Ik heb me zeer uitgesproken over de genocide van een generatie vrouwen door de cosmetische industrie… Er is sprake van een verminking van generaties, voornamelijk vrouwen, die hun uiterlijk veranderen.”

Opvallend is dat de natuur een centrale rol speelt in de designwereld, zoals bij de fashionshows van Autumn/Winter 26. Je zag eekhoorns in het haar, konijnenoren op het hoofd, weerwolvenafbeeldingen en klauwen die uit de vingers groeien. Het is niets nieuws dat ontwerpers de natuur als inspiratiebron gebruiken, maar de hoeveelheid groen en bosdieren die nu te zien was, maakt duidelijk dat het een nieuwe trend is. Het is een tegenhanger van de maakbaarheid, maar er lijkt nog een reden te zijn waarom de natuur bijna obsessief aanwezig is in designtrends: het geeft het gevoel te kunnen ontsnappen aan het onheil dat momenteel in de wereld plaatsvindt.

De AW26-show van Louis Vuitton laat dit zien. Onder leiding van Nicolas Ghesquière was het decor een futuristisch uitziend, met mos bedekt landschap. Tijdens zijn show klinkt op een bepaald moment het nummer Looking for the Rain van UNKLE, waarin hij zingt: “We’re burning in the heat below, looking for the rain to fall.” Dit verwijst enerzijds letterlijk naar de natuur. Tegelijkertijd suggereert het ook een zoektocht naar verlossing, verlichting of verandering in deze moeilijke, onrustige tijden. De “regen” symboliseert iets dat pijn wegspoelt of hoop brengt.

WERELDPOLITIEK EN BEAUTY-KEUZES

Er lijkt een parallel te zijn ontstaan tussen het politieke wereldbeeld en de omgang met natuurlijke versus maakbare beauty: ze zijn beiden zichtbaar in extremen, maar er is geen ‘midden’ meer. De ene groep heeft kritiek op de andere en sluit deze volledig buiten. Er wordt alleen nog gedacht in verschillen, en vooral niet meer naar elkaar geluisterd of geaccepteerd. De ene groep zoekt comfort en vertrouwen in het zelf in handen nemen van het leven, om zo volledig te kunnen bepalen hoe je eruitziet—iets wat grote invloed kan hebben op de financiële successen in je leven. De andere groep zoekt comfort in datgene dat er altijd voor hen is geweest en altijd het beste met hen voorheeft: de natuur.

Is het niet zo dat beide groepen op een dieper niveau hetzelfde willen? Namelijk: gezien worden door de ander, kunnen doen waar ze blij van worden, gewaardeerd worden voor wie ze zijn, zich veilig voelen, en een gelukkig leven leiden?

Gezien de groei van de trend zal extreem maakbaar nog wel een tijdje tegenover extreem natuurlijk blijven staan. Maar de hoop is er dat, wanneer de politieke overtuigingen op wereldniveau met elkaar verzoend worden, de beauty-opposities ook meer naar elkaar toe zullen groeien en er ruimte ontstaat voor een gebalanceerd midden. Hoe dat eruit zal zien, kan alleen de toekomst uitwijzen.

Tekst: Renske Mennen